دین و اندیشه مصاحبه ها

مصاحبه اختصاصی گندم با مصطفی محدثی خراسانی، شاعر آیینی به مناسبت ۲۸ صفر

نوشته شده توسط admin

مصاحبه اختصاصی گندم با مصطفی محدثی خراسانی،
شاعر آیینی، به مناسبت ۲۸ صفر

به نام او
مصاحبه اختصاصی گندم با مصطفی محدثی خراسانی، شاعر آیینی به مناسبت ۲۸ صفر


نسبت شعر آیینی و اندیشه ی دینی چیست؟آیا شعر آیینی بازتاب ادبی کلام است؟
طبیعتا شعری به معنای واقعی آیینی است که برخاسته از تفکر دینی باشد.اما الزاما بخش زیادی از انچه امروز به عنوان شعر آیینی میبینیم برخاسته از تفکر،بینش و باور از سر معرفت دینی نیست بلکه بیشتر برخاسته از یک احساس و علاقه ی دینی و عشق و ارادتی به اهل بیت علیها السلام است،که ممکن است این ارادت از سر دانش و بینش و معرفت دینی نباشد اما شعر آیینی واقعی باید اینگونه باشد یعنی از سر معرفت و بینش عمیق دینی باشد
۲٫چرا شعر آیینی بیشتر در قالب شعرهای نو و سپید نمی اید و مداحان ما اغلب از این نوع قالب ها از این گونه اشعار استفاده نمی کنند ؟
در طول قرن ها مخاطب شعر آیینی مردم بوده اند و بییشتر در محافل مدح و مرثیه و تکایا استفاده می شده است بنابرین اینگونه تلقی شده که باید شعر موزون باشد تا مورد استفاده ی مداحان قرار گیرد و آنها بتوانند با موسیقی تلفیق کنند و با آواز بخوانند
دلیل دیگر اینست که در سالهای قبل از انقلاب جریان روشنفکری جا انداخته بود که مفاهیم دینی قالب های نو و جدید را بر نمی تابد.مثلا شعرای قالب های نو هم عمدتا تفکر چندان دینی ای نداشتند تا مضامین دینی را در شعرشان به کار گیرند به همین دلیل این تصور غلط وجود داشت که شعر آیینی باید در قالب های کلاسیک مطرح شود اما بعد از انقلاب این باور غلط در هم شکست مثلا قوی ترین شعرهای سپید اقای گرمارودی شعرهای ایینی اوست.شعرهایی که در سطح شعر های سپید مطرح قرن معاصر است.مثلا در سایه سار ولایت،خط خون،سپیده ی هشتم.یا مثلا سید حسن حسینی در مجموعه ی گنجشک و جبرئیل که تماما ایینی است اینها از شعرهای طراز اول ایینی است.
بنابرین این باور اکنون در هم شکسته اما به دلیل اینکه مخاطب اصلی شعر ایینی مردم در مساجد و تکایا هستند طبیعتا انجا شعر سپید کاربردی ندارد و خوانده نمی شود و این تصور بوجود امده که شعر ایینی در قالب های کلاسیک باشد.
۳٫بنابرین نظر شما اینست که شعر ایینی بیشتر برای عوام است تا خواص؟
نه بلکه منظورم اینست که جلوه ی بیرونی و مصرف بیرونی و اجتماعی شعر آیینی بیشتر از تریبون هایی پخش می شود که مخاطب شان توده ی مردم است.و این امر موجب شده تا این تصور غلط از شعر آیینی بوجود بیاید که در قالب کلاسیک گفته شود.
در صورتی که قالب های سپید هم جایگاه دارند اما به گوش نمیرسند کسانی که پل پیوند بین مردم و شعر ایینی هستند مداحان هستند خب انها شناخت شعر سپید را ندارند و سراغ این شعرها نمی روند
به دلیل اینکه کارکرد موسیقیایی شعر سپید به کار آنها نمی اید.
-.ولی دید شده که مداحانی به صورت محدود شعرهای سپید و حتی کتاب را را با موسیقی میخوانند. ؟
بله مداحان ما باید این همت و توان و دلسوزی را در خود ایجاد کنند مثلا شعر خط خون از اقای گرمارودی یا شعر راز رشید حسن حسینی را مگر نمی شود مداحان بخوانند؟ این ها را می شود خواند باید جامعه ی مداحان ما هم سواد خودشان را بالا ببرند و هم با جریان های امروز شعر آشتی کنند تا این اتفاق بیفتد.
۴٫با توجه به اینکه جبهه ی ضد فرهنگ ارزشی در مقابل با استفاده از قالب های نو در شعر توانسته مخاطبان زیادی داشته باشد. به نظر شما در این نسبت وضعیت شعر آیینی امروز چگونه است و چه اتفاقی باید در ان رخ دهد؟
به نظر من مشکل اصلی اینست که ما در کشور نظام فرهنگی هوشمندی نداریم یعنی حوزه ی فرهنگ به حال خود رها شده و هر کس در حوزه ی فرهنگ هر کاری بخواهد میکند. نظام فرهنگی ما نه سازوکار ترویج ارزشها را دارد و نه سازوکار ترویج ضد ارزشهارا.مثلا شعر در وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی چه جایگاهی دارد؟چه کسی متولی است؟ایا اصلا دفتری به نام شعر آنجا وجود دارد؟در آنجا معاونت قران،موسیقی و…وجود دارد اما شعر وجود ندارد خب طبیعتا وقتی روی این موضوع سرمایه گذاری نکنیم و متولی نداشته باشد به حال خود رها می شود.اما اگر در این حوزه سازوکار تعریف شده و راهبردهای کلان فرهنگی وجود داشته باشد در واقع باعث اصلاح میشود.
البته تنها وزارت ارشاد نه،ما سازمانها و نهادهای موازی بسیاری داریم که بیت المال را استفاده میکنند اما مسئله اینجاست که هیچ یک از اینها پاسخگو نیستند.
در وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی شعر متولی ندارد.تنها یک بنیاد شعر و ادبیات داستانی ایرانیان وابسته به وزارت ارشاد بود که آنهم تنها کاری که انجام میداد سالی یک بار جشنواره ی شعر فجر را برگزار میکرد.
۵٫ایا شعر آیینی معطوف به تاریخ است؟و به نظر شما شاعر آیینی تا چه میزان باید دانش تاریخی داشته باشد؟
قطعا یکی از ضرورت ها تاریخ است اما تنها تاریخ نیست که شاعر پیرامون آن شعر میگوید.در واقع شاعر باید پیوندی میان آن واقعه ی تاریخی و رخدادهای اکنون زمانه ی خودش و وضعیت امروزش باشد.باید شاعر نقشی که واقعه ی تاریخی می تواند در تغییر هویت فرهنگی ،اجتماعی،اخلاقی واصلاح امور ما داشته باشد ایجاد کند و در واقع راهبردی برای فرهنگ ما ترسیم کند.
۶٫شعر ما در مورد بعضی از ائمه شعر کم داریم؟و اتفاقی مثل شاهین نجفی ما را به خودمان می اورد که مثلا در مورد امام هادی کم کار کردیم؟
اهل بیت در مجموع نور واحدند می توان این طور نگاه کرد. اما اینکه شعر ایینی خیلی اختصاصی برای هر یک از ائمه باشد از جهتی خوب است چون هر یک از اهل بیت یکسری ویژگی های و برجستگی های خاصی داشتند که پرداختن به آنها می تواند به ترویج فضیلت در جامعه کمک کند. طبیعتا به دلیل اینکه عاشورا و قیام امام حسین و مجالسی که برای امام حسین برگزار می شود یک سابقه ی طولانی تاریخی و گستردگی فراوانی دارد به تبع شعر ایینی هم در این زمینه بیشتر است.حضرت علی به عنوان نقطه ی عطف تشیع بیشتر مد نظر شاعران آیینی بوده است و یا پیامبر اکرم که محور وحدت همه ی مسلمین جهان بوده است.اینها به این دلیل است که هم ضرورت بیشتری و هم تقاضای بیشتری وجود داشته است که باعث شده شاعر به آنها بیشتر بپردازد .اما مثلا ائمه ای مانند امام هادی و امام جواد به دلیل اینکه بازتاب های تاریخی کمتری از آنها شنیدیم و اطلاعات کمتری از آنها داریم و رخدادهای کمتری از زندگی انها مطرح شده به تبع جلوه ی کمتری هم در شعر پیدا کرده است.
وجه دیگر این است که اگر برای یکی از اهل بیت شعر سروده شود میتواند به همه ی آنها تعمیم پیدا کند،چرا که نور واحدی هستند که از یک خورشید ساطع می شوند.

🌾🌾🌾🌾

gandomteam.ir
gandom_team@

درباره نویسنده

admin

دیدگاهتان را بنویسید